Οδηγίες διδασκαλίας σχολικού έτους 2025-2026 για την Οδύσσεια του Ομήρου Α΄ τάξης Γυμνασίου
Το βιβλίο Ομηρικά Έπη: Οδύσσεια θα διδαχθεί δύο (2) ώρες την εβδομάδα (σε συνεχόμενο δίωρο, εφόσον ο/η εκπαιδευτικός το επιθυμεί και καταστεί δυνατό) από τον Σεπτέμβριο έως το τέλος Φεβρουαρίου.
Ερμηνεία συμβόλων
☑ Βασικό | Να προσεγγιστεί υποχρεωτικά
✎ Βασικό με τροποποίηση | Να προσεγγιστεί με προσαρμογή
🔘 Πρόσθετο | Να προσεγγιστεί προαιρετικά
✖ Να μη διδαχθεί
Παρατηρήσεις - Γενικές Οδηγίες
1. Η αισθητική απόλαυση του κειμένου από τους/τις μαθητές/τριες πρέπει να είναι από τους κύριους στόχους του/της διδάσκοντος/ουσας. Ο πυκνός υπομνηματισμός σε κάθε ενότητα του σχολικού βιβλίου δεν θα πρέπει να είναι σε βάρος του ίδιου του κειμένου και των ιδεών που εμπεριέχει. Οι σημειώσεις που βρίσκονται στο κάτω μέρος κάθε κειμένου καλό είναι να χρησιμοποιούνται από τον/την εκπαιδευτικό με φειδώ και όπου είναι απαραίτητο.
2. Το βοηθητικό υλικό (εικόνες, παράλληλα κείμενα) αξιοποιείται με μέτρο κατά τη διδασκαλία των ενοτήτων και κατά την κρίση του/της εκπαιδευτικού. Αξιοποιήσιμο βοηθητικό υλικό περιλαμβάνεται και στο εμπλουτισμένο βιβλίο του μαθητή.
3. Τα εισαγωγικά σημειώματα των ραψωδιών αποτελούν στοιχεία αναφοράς κατά την επεξεργασία, δηλαδή αξιοποιούνται, αλλά δεν απομνημονεύονται ούτε αποτελούν εξεταστέα ύλη.
4. Ο/Η εκπαιδευτικός φροντίζει να εντάσσει τα επιλεγμένα προς αναλυτική επεξεργασία αποσπάσματα στο πλαίσιο της ραψωδίας στην οποία ανήκουν, αξιοποιώντας τις περιληπτικές αναδιηγήσεις του περιεχομένου των ραψωδιών και ενθαρρύνοντας, κατά την κρίση του/της και σύμφωνα με τον διαθέσιμο διδακτικό χρόνο, την ανάγνωση ανθολογημένων αποσπασμάτων του εγχειριδίου.
5. Ο/Η εκπαιδευτικός για την επίτευξη των στόχων του Αναλυτικού Προγράμματος μπορεί να χρησιμοποιεί κατά τη διδακτική πράξη: βάσεις δεδομένων (εικόνες, βίντεο κ.ά.), εργαλεία Web (ιστοσελίδες εστιασμένης θεματολογίας, πλατφόρμες εκπαιδευτικού υλικού – αποθετήρια, όπως το αποθετήριο εκπαιδευτικών σεναρίων «Πρωτέας», e-blogs, wikis), λογισμικά πολυτροπικής παρουσίασης, δυνατότητες σύγχρονης και ασύγχρονης επικοινωνίας και γενικά το διαδίκτυο ως μέσο πρακτικής γραμματισμού (μέσο όχι μόνο για ανάγνωση αλλά και για γραφή / δημιουργία και επικοινωνία), ασκώντας παράλληλα τους/τις μαθητές/τριες στην κριτική προσέγγιση και ανάγνωση του υλικού (τεχνολογικός και κριτικός γραμματισμός).
6. Στις προτεινόμενες ενότητες για αναλυτική επεξεργασία ο/η εκπαιδευτικός να προσδώσει έμφαση σε βασικά θέματα της Οδύσσειας, όπως:
H λειτουργία του προοιμίου, ο εγκιβωτισμός, ο νόστος, ο άνθρωπος και τα κατορθώματά του, η ανθρώπινη ευθύνη, το τρίπτυχο Ύβρις-Νέμεσις-Τίσις, το τυπικό της φιλοξενίας, η αναγνώριση, οι θεοί και ο ανθρωπομορφισμός τους, η κοινωνική και πολιτική οργάνωση, στάσεις ζωής (στην οικογένεια, κοινωνία, πολιτική), το ηρωικό στοιχείο και η θέση της γυναίκας στην ομηρική κοινωνία.
7. Ο/Η εκπαιδευτικός μπορεί να επιλέξει και να προσεγγίσει μέσω της απλής ανάγνωσης ενότητες που τίθενται προς αναλυτική επεξεργασία, εφόσον αυτές επαναλαμβάνουν θέματα της Οδύσσειας που έχει διδάξει σε προηγούμενες ενότητες, ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες μέσα από την αφήγηση να μπορούν να χαρούν το ομηρικό έργο.
8. Η πρόβλεψη για εξαίρεση συγκεκριμένων ενοτήτων ή υποενοτήτων από τη διδακτέα ύλη, καθώς και η δυνατότητα προαιρετικής διδασκαλίας ορισμένων άλλων, έχει στόχο να ενισχύσει την παιδαγωγική ευελιξία του/της εκπαιδευτικού.
9. Ο διδακτικός χρόνος που ενδέχεται να περισσέψει μπορεί να αξιοποιηθεί για εμβάθυνση, επανάληψη, υποστήριξη ή άλλες παιδαγωγικά τεκμηριωμένες διδακτικές επιλογές, ανάλογα με τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των μαθητών και μαθητριών.
10. Στο πλαίσιο του διδακτικού σχεδιασμού οι εκπαιδευτικοί, προκειμένου να αξιοποιήσουν τις προτεινόμενες διαδικτυακές πηγές από το διδακτικό υλικό, να προβαίνουν σε επανέλεγχο της εγκυρότητάς τους, διότι ενδέχεται λόγω του δυναμικού τους χαρακτήρα ορισμένες από αυτές να είναι ανενεργές ή να οδηγούν σε διαφορετικό περιεχόμενο.
11. Πρόσθετο διδακτικό υλικό και οδηγίες για τα μαθήματα της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και των Αρχαίων Ελληνικών από μετάφραση για όλες τις τάξεις του Γυμνασίου υπάρχουν στην ιστοσελίδα του ΙΕΠ: Τμήμα Β΄: Προγραμμάτων Σπουδών και Εκπαιδευτικού Υλικού - Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής.
Η διδακτέα ύλη διαμορφώνεται ως ακολούθως:
Ενότητα: Πρόλογος - Εισαγωγή 1-4, 6-8
Προτεινόμενη Προσέγγιση:
✎ Το περιεχόμενο των ενοτήτων 9 και 10 ο/η εκπαιδευτικός μπορεί να το αξιοποιήσει κατά τη διδασκαλία του κειμένου όπως εκείνος/η κρίνει προσφορότερα.
✎ Η εισαγωγή αξιοποιείται διδακτικά κατά τη διδασκαλία του ομηρικού κειμένου και όχι ανεξάρτητα.
🔘 Ο/Η εκπαιδευτικός έχει τη δυνατότητα αντί της εισαγωγής του βιβλίου να επιλέξει τα αντίστοιχα κεφάλαια από το βιβλίο «Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας», τα οποία είναι πιο εύληπτα για τους/τις μαθητές/τριες από αυτά του σχ. εγχειριδίου: σελ. 13-17, 25-30.
✎ Επισημαίνεται ωστόσο ότι η διδασκαλία των κεφαλαίων από αυτό το βιβλίο πρέπει να γίνεται ταυτόχρονα με τη διδασκαλία του κειμένου και όχι αυτόνομα. Οι τεχνικοί τρόποι που χρησιμοποιεί ο Όμηρος (σελ. 25-26) επί παραδείγματι είναι σκόπιμο να κατανοηθούν από τους/τις μαθητές/τριες με εργασία επί του κείμενου και όχι ανεξάρτητα.
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 1
Ενότητα: 1η
Ραψωδία α 1-25
Προτεινόμενη Προσέγγιση:
✎ Περιληπτική αναδιήγηση της ραψωδίας α. Επισήμανση των κύριων σημείων που βοηθούν στην εξέλιξη του μύθου.
☑ Αναλυτική επεξεργασία των στ. α 1-25
✖ Να μη διδαχθούν τα παράλληλα κείμενα.
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 1
Ενότητα: 2η
Ραψωδία α 26-108
Προτεινόμενη Προσέγγιση:
✎ Αναλυτική επεξεργασία των στ. α 26-108.
✖ Να μη διδαχθούν τα παράλληλα κείμενα.
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 2
Ενότητα: 3η – 4η
Ραψωδία α 109 - 360
Προτεινόμενη Προσέγγιση:
✎ Ανάγνωση των στ. α 109-360. Επισήμανση των κύριων σημείων που βοηθούν στην εξέλιξη του μύθου.
☑ Αξιοποίηση της εικόνας του ανακτόρου του Νέστορα στη σελ. 37.
✖ Να μη διδαχθούν τα παράλληλα κείμενα.
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 2
Ενότητα: 5η
Ραψωδία α 361 - 497
Προτεινόμενη Προσέγγιση:
☑ Αναλυτική επεξεργασία των στ. α 361-497.
☑ Αξιοποίηση της εικόνας του ανακτόρου της Πύλου στη σελ. 43.
☑ Αξιοποίηση του παράλληλου κειμένου στη σελ. 42.
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 2
Ενότητα: 6η
Ραψωδίες β, γ, δ
Προτεινόμενη Προσέγγιση:
✎ Περιληπτική αναδιήγηση των ραψωδιών β, γ, δ. Επισήμανση των κύριων σημείων που βοηθούν στην εξέλιξη του μύθου.
✖ Να μη διδαχθούν τα παράλληλα κείμενα.
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 1
Ενότητα: 7η
Ραψωδία ε 1-164
Προτεινόμενη Προσέγγιση:
✎ Ανάγνωση των στ. ε 1-164. Επισήμανση των κύριων σημείων που βοηθούν στην εξέλιξη του μύθου.
✖ Να μη διδαχθούν τα παράλληλα κείμενα.
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 1
Ενότητα: 8η
Ραψωδία ε 165-310 και ε 252-310
Προτεινόμενη Προσέγγιση:
☑ Αναλυτική επεξεργασία των στ. ε 165-251.
✎ Ανάγνωση των στ. ε 252-310. Επισήμανση των κύριων σημείων που βοηθούν στην εξέλιξη του μύθου.
✖ Να μη διδαχθούν τα παράλληλα κείμενα.
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 2
Ενότητα: 9η
Ραψωδία ε 311-420
Προτεινόμενη Προσέγγιση:
✎ Ανάγνωση των στ. 311-420. Επισήμανση των κύριων σημείων που βοηθούν στην εξέλιξη του μύθου.
☑ Αξιοποίηση του παράλληλου κειμένου της σελ. 66.
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 1
Ενότητα: 10η
Ραψωδία ε 421-552
Προτεινόμενη Προσέγγιση:
✎ Ανάγνωση των στ. ε 421-552. Επισήμανση των κύριων σημείων που βοηθούν στην εξέλιξη του μύθου.
✖ Να μη διδαχθούν τα παράλληλα κείμενα.
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 1
Ενότητα: 11η
Ραψωδία ζ 139-259
Προτεινόμενη Προσέγγιση:
✎ Περιληπτική αναδιήγηση της ραψωδίας ζ. Επισήμανση των κύριων σημείων που βοηθούν στην εξέλιξη του μύθου.
☑ Αναλυτική επεξεργασία των στ. ζ 139-259.
✖ Να μη διδαχθούν τα παράλληλα κείμενα.
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 2
Ενότητα: 12η
Ραψωδίες η, θ, ι
Προτεινόμενη Προσέγγιση:
✎ Περιληπτική αναδιήγηση των ραψωδιών η, θ, ι (σελ. 79,80, 90). Επισήμανση των κύριων σημείων που βοηθούν στην εξέλιξη του μύθου.
✖ Να μη διδαχθούν τα παράλληλα κείμενα.
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 1
Ενότητα: 13η
Ραψωδία θ 550 - 688
Προτεινόμενη Προσέγγιση:
✎ Ανάγνωση των στ. θ 550-688. Επισήμανση των κύριων σημείων που βοηθούν στην εξέλιξη του μύθου.
☑ Αξιοποίηση των εικόνων σελ. 86-87.
✖ Να μη διδαχθούν τα παράλληλα κείμενα.
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 1
Ενότητα: 14η
Ραψωδία ι 240-512
Προτεινόμενη Προσέγγιση:
☑ Αναλυτική επεξεργασία των στ. ι 240-512.
☑ Αξιοποίηση των εικόνων των σελ. 90-93.
✖ Να μη διδαχθούν τα παράλληλα κείμενα.
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 2
Ενότητα: 15η
Ραψωδία ι 513-630
Προτεινόμενη Προσέγγιση:
✎ Ανάγνωση των στ. ι 513-630. Επισήμανση των κύριων σημείων που βοηθούν στην εξέλιξη του μύθου.
✖ Να μη διδαχθούν τα παράλληλα κείμενα.
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 1
Ενότητα: 16η
Ραψωδίες κ, λ
και 17η
Ραψωδία λ
376-433, 522-604
Προτεινόμενη Προσέγγιση:
✎ Περιληπτική αναδιήγηση των ραψωδιών κ, λ.
✎ Ανάγνωση των στ. λ 376-433, 522-604. Επισήμανση των κύριων σημείων που βοηθούν στην εξέλιξη του μύθου.
✖ Να μη διδαχθούν τα παράλληλα κείμενα.
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 1
Ενότητα: 18η, 19η, 20η, 21η
Ραψωδίες μ, ν, ξ, ο, π
Προτεινόμενη Προσέγγιση:
✎ Περιληπτική αναδιήγηση των ραψωδιών μ, ν, ξ, ο, π. (σελ. 111, 112, 115, 120, 121). Επισήμανση των κύριων σημείων που βοηθούν στην εξέλιξη του μύθου.
✎ Ανάγνωση των στ. π 1-172 (σελ. 123-125). Επισήμανση των κύριων σημείων που βοηθούν στην εξέλιξη του μύθου.
✖ Να μη διδαχθούν τα παράλληλα κείμενα.
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 2
Ενότητα: 22η
Ραψωδία π 185-336
Προτεινόμενη Προσέγγιση:
☑ Αναλυτική επεξεργασία των στ. π 185-336.
☑ Αξιοποίηση του παράλληλου κειμένου (σελ. 129).
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 2
Ενότητα: 23η, 24η
Ραψωδίες ρ, σ, τ, υ
Προτεινόμενη Προσέγγιση:
✎ Περιληπτική αναδιήγηση των ραψωδιών ρ, σ, τ, υ (σελ. 131, 133, 135, 136). Επισήμανση των κύριων σημείων που βοηθούν στην εξέλιξη του μύθου.
✎ Ανάγνωση των στ. ρ 331-376 και τ 112-198. Επισήμανση των κύριων σημείων που βοηθούν στην εξέλιξη του μύθου.
✖ Να μη διδαχθούν τα παράλληλα κείμενα.
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 1
Ενότητα: 25η, 26η
Ραψωδίες φ, χ
Προτεινόμενη Προσέγγιση:
✎ Περιληπτική αναδιήγηση των ραψωδιών φ, χ (σελ. 141,146). Επισήμανση των κύριων σημείων που βοηθούν στην εξέλιξη του μύθου.
☑ Αναλυτική επεξεργασία των στ. χ 1-446.
✖ Να μη διδαχθούν τα παράλληλα κείμενα.
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 3
Ενότητα: 27η
Ραψωδία ψ 89-380
Προτεινόμενη Προσέγγιση:
☑ Αναλυτική επεξεργασία των στ. ψ 89-380.
☑ Αξιοποίηση του παράλληλου κειμένου (σελ. 156).
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 2
Ενότητα: 28η
Ραψωδία ω
Προτεινόμενη Προσέγγιση:
☑ Περιληπτική αναδιήγηση της ραψωδίας ω. Επισήμανση των κύριων σημείων που βοηθούν στην εξέλιξη του μύθου.
✖ Να μη διδαχθούν τα παράλληλα κείμενα.
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 2
Επανάληψη. Συνολική θεώρηση του έργου
☑ Αφιερώνεται χρόνος για γενική θεώρηση του έργου του Ομήρου. Επανεξετάζονται ο ομηρικός μύθος, τα στοιχεία πολιτισμού, οι θρησκευτικές αντιλήψεις, οι κώδικες ηθικής, η κοινωνική οργάνωση και οι τρόποι και οι τεχνικές αφήγησης.
🕒 Ενδεικτικός Χρόνος - ώρες: 2
Σύνολο προβλεπόμενων διδακτικών ωρών: 36 ώρες
