Οδηγίες διδασκαλίας σχολικού έτους 2025-2026 για την Ελένη του Ευριπίδη Γ΄ τάξης Γυμνασίου
Η Ελένη του Ευριπίδη θα διδαχθεί δύο (2) ώρες την εβδομάδα (σε συνεχόμενο δίωρο, εφόσον ο/η εκπαιδευτικός το επιθυμεί και καταστεί δυνατό) από τον Σεπτέμβριο έως το τέλος Φεβρουαρίου.
Ερμηνεία συμβόλων
☑ Βασικό | Να προσεγγιστεί υποχρεωτικά
✎ Βασικό με τροποποίηση | Να προσεγγιστεί με προσαρμογή
🔘 Πρόσθετο | Να προσεγγιστεί προαιρετικά
✖ Να μη διδαχθεί
Παρατηρήσεις - Γενικές Οδηγίες
1. Τα «Σχόλια» αλλά και το υπόλοιπο βοηθητικό υλικό («Ας γίνουμε θεατές», «Ας εμβαθύνουμε», «Παράλληλα Κείμενα», «Ερωτήσεις», «Δραστηριότητες», «Εργασίες» και «Θέματα για αποδελτίωση») αξιοποιούνται κατά την κρίση του/της εκπαιδευτικού. Αξιοποιήσιμο βοηθητικό υλικό περιλαμβάνεται και στο εμπλουτισμένο βιβλίο του μαθητή.
2. Ο/Η εκπαιδευτικός για την επίτευξη των στόχων του Αναλυτικού Προγράμματος μπορεί να χρησιμοποιεί κατά τη διδακτική πράξη: βάσεις δεδομένων (εικόνες, βίντεο κ.ά.), εργαλεία Web (ιστοσελίδες εστιασμένης θεματολογίας, πλατφόρμες εκπαιδευτικού υλικού – αποθετήρια, όπως το αποθετήριο εκπαιδευτικών σεναρίων «Πρωτέας», e-blogs, wikis), λογισμικά πολυτροπικής παρουσίασης, δυνατότητες σύγχρονης και ασύγχρονης επικοινωνίας και γενικά το διαδίκτυο ως μέσο πρακτικής γραμματισμού (μέσο όχι μόνο για ανάγνωση, αλλά και για γραφή/δημιουργία και επικοινωνία), ασκώντας παράλληλα τους/τις μαθητές/τριες στην κριτική προσέγγιση και ανάγνωση του υλικού (τεχνολογικός και κριτικός γραμματισμός).
3. Στις προτεινόμενες ενότητες για αναλυτική επεξεργασία ο/η εκπαιδευτικός να προσδώσει έμφαση σε βασικά θέματα της Ελένης, όπως:
Η δομή της τραγωδίας, δραματική ποίηση και δημοκρατία, διαφορετική εκδοχή του σχετικού με την Ελένη μύθου και η διακειμενική προσέγγισή του, η σχετικότητα των ανθρώπινων πραγμάτων, η ματαιότητα του πολέμου, η επινοητικότητα με την οποία ο άνθρωπος ξεπερνά τα εμπόδια, το δράμα, γυναίκα-τιμή-προσβολή-επινοητικότητα-πρωτοβουλία, ηθική-συζυγική πίστη-τιμιότητα, φιλία, συμπαράσταση των γυναικών, ειρήνη/πόλεμος-παραλογισμός, αιτία-αφορμή, απάτη-αυταπάτη, «φαίνεσθαι»-«είναι», εξουσία: η θέση του ισχυρού σε σχέση με την προσωπικότητα, αυταξία ή αξίωμα, ξενιτεμός, πολιτισμοί και οι συγκρούσεις τους: ομοιότητες-διαφορές.
4. Ο/Η εκπαιδευτικός μπορεί να επιλέξει και να προσεγγίσει μέσω της συνοπτικής θεώρησης ενότητες που τίθενται προς αναλυτική επεξεργασία, εφόσον αυτές επαναλαμβάνουν θέματα της Ελένης που έχουν διδαχθεί σε προηγούμενες ενότητες, ώστε να δοθεί έμφαση σε βασικές σκηνές και να υπάρχει χρόνος αυτές να προσεγγιστούν με τον προσφορότερο τρόπο.
5. Η πρόβλεψη για εξαίρεση συγκεκριμένων ενοτήτων ή υποενοτήτων από τη διδακτέα ύλη, καθώς και η δυνατότητα προαιρετικής διδασκαλίας ορισμένων άλλων, έχει στόχο να ενισχύσει την παιδαγωγική ευελιξία του/της εκπαιδευτικού.
6. Ο διδακτικός χρόνος που ενδέχεται να περισσέψει μπορεί να αξιοποιηθεί για εμβάθυνση, επανάληψη, υποστήριξη ή άλλες παιδαγωγικά τεκμηριωμένες διδακτικές επιλογές, ανάλογα με τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των μαθητών και μαθητριών.
7. Στο πλαίσιο του διδακτικού σχεδιασμού οι εκπαιδευτικοί, προκειμένου να αξιοποιήσουν τις προτεινόμενες διαδικτυακές πηγές από το διδακτικό υλικό, να προβαίνουν σε επανέλεγχο της εγκυρότητάς τους, διότι ενδέχεται λόγω του δυναμικού τους χαρακτήρα ορισμένες από αυτές να είναι ανενεργές ή να οδηγούν σε διαφορετικό περιεχόμενο.
8. Πρόσθετο διδακτικό υλικό και οδηγίες για τα μαθήματα της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και των Αρχαίων Ελληνικών από μετάφραση για όλες τις τάξεις του Γυμνασίου υπάρχουν στην ιστοσελίδα του ΙΕΠ: Τμήμα Β΄: Προγραμμάτων Σπουδών και Εκπαιδευτικού Υλικού - Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής.
Η διδακτέα ύλη διαμορφώνεται ως ακολούθως:
Ενότητα: Εισαγωγή
Προτεινόμενη προσέγγιση:
☑ Ως εισαγωγή θα αξιοποιηθεί η ενότητα «Δραματική Ποίηση» από το κεφάλαιο «Δεύτερη περίοδος: Αττική ή Κλασική» του σχ. εγχειριδίου Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας Α΄, Β΄, Γ΄ Γυμνασίου των Α. Στέφου, Ε. Στεργιούλη και Γ. Χαριτίδου. Πιο συγκεκριμένα:
Δραματική Ποίηση: Γένεση, Διθύραμβος (σελ. 65-66)
Ι. Η τραγωδία
1. Η προέλευση της τραγωδίας (σελ. 67-68)
2. Η ακμή της τραγωδίας (σελ. 69-70)
3. Δραματικοί αγώνες (σελ. 70-73). Για την αρχιτεκτονική και τη σκηνογραφία του αρχαίου θεάτρου βλ. το σχετικό υλικό στο «Πανελλήνιο Ψηφιακό Αποθετήριο Εκπαιδευτικών Βίντεο (Φωτόδεντρο)»
4. Συντελεστές της παράστασης (σελ. 73)
5. Δομή της τραγωδίας (σελ. 74-76)
7. Οι μεγάλοι τραγικοί (σελ. 78-98): απλή αναφορά στον Αισχύλο και τον Σοφοκλή – Ευριπίδης: σύντομα βιογραφικά στοιχεία – ονομαστικά τα έργα του – έμφαση στα Χαρακτηριστικά της ποιητικής του τέχνης (σελ. 98). Ο/Η εκπαιδευτικός αξιοποιεί κάθε ευκαιρία για αναγνώριση των χαρακτηριστικών αυτών στο κείμενο.
☑ Αξιοποίηση της Εισαγωγής του σχ. εγχειριδίου Δραματική Ποίηση. Ευριπίδη Ελένη (σελ. 5-7).
✎Τα στοιχεία της εισαγωγής δεν προσφέρεται για απομνημόνευση αλλά για εξοικείωση των μαθητών/τριών με βασικά στοιχεία που αφορούν τη δραματική ποίηση.
🔘 Οι μαθητές/τριες θα μπορούσαν κατά ομάδες να διερευνήσουν το σχετικό υλικό και να παρουσιάσουν στους/στις συμμαθητές/τριες τους τα βασικά του σημεία.
🔘 Για περισσότερα στοιχεία για τον μύθο της Ελένης, βλ. στις Ψηφίδες για την ελληνική γλώσσα.
🕒Ενδεικτικός χρόνος - ώρες: 2
Ενότητα: Πρόλογος 1-191
Προτεινόμενη προσέγγιση:
☑ Αναλυτική επεξεργασία.
🕒Ενδεικτικός χρόνος - ώρες: 4
Ενότητα: Πάροδος 192-436
Προτεινόμενη προσέγγιση:
✎Συνοπτική θεώρηση με ανάγνωση και προσδιορισμό της μορφής/δομής της παρόδου στο συγκεκριμένο έργο και της λειτουργίας της στο πλαίσιο της τραγωδίας.
☑ Επισήμανση χαρακτηριστικών του Χορού (σύσταση, ρόλος, θεατρικότητα).
🕒Ενδεικτικός χρόνος - ώρες: 2
Ενότητα: Α΄ Επεισόδιο 437-575
Προτεινόμενη προσέγγιση:
☑ Αναλυτική επεξεργασία.
🕒Ενδεικτικός χρόνος - ώρες: 3
Ενότητα: Επιπάροδος Β΄
Επεισόδιο 576-730
Προτεινόμενη προσέγγιση:
☑ Αναλυτική επεξεργασία.
🕒Ενδεικτικός χρόνος - ώρες: 3
Ενότητα: Β΄ Επεισόδιο 731-941
Προτεινόμενη προσέγγιση:
✎Συνοπτική θεώρηση:
- Ανάγνωση και επισήμανση των κύριων σημείων που οδηγούν στην εξέλιξη της δράσης
- Σύνδεση με το πολιτικό και πνευματικό κλίμα της εποχής
- Διερεύνηση του ρόλου των θεών
- Επισήμανση του διευρυμένου ρόλου του αγγελιαφόρου
- Αμφισβήτηση της μαντικής – Το πρόβλημα της αδυναμίας του ανθρώπου να φτάσει εύκολα στη γνώση
- Θέματα του ευριπίδειου μύθου που συνθέτουν τη διάνοια
- Συναισθηματικές διακυμάνσεις και τραγικότητα των ηρώων μετά την αναγνώριση
- Το αίσθημα της τιμής – ο ηρωικός κώδικας
- Λειτουργία αμοιβαίου όρκου
- Ρομαντικά στοιχεία.
🕒Ενδεικτικός χρόνος - ώρες: 2
Ενότητα: Β΄ Επεισόδιο 942-1139
Προτεινόμενη προσέγγιση:
☑ Αναλυτική επεξεργασία.
🕒Ενδεικτικός χρόνος - ώρες: 4
Ενότητα: Β΄ Επεισόδιο 1140-1219
Προτεινόμενη προσέγγιση:
☑ Αναλυτική επεξεργασία.
🕒Ενδεικτικός χρόνος - ώρες: 2
Ενότητα: Α΄ Στάσιμο 1220-1285
Προτεινόμενη προσέγγιση:
☑ Αναλυτική επεξεργασία.
🕒Ενδεικτικός χρόνος - ώρες: 1
Ενότητα: Γ΄ Επεισόδιο 1286-1424
Προτεινόμενη προσέγγιση:
☑ Αναλυτική επεξεργασία.
🕒Ενδεικτικός χρόνος - ώρες: 3
Ενότητα: Β΄ στάσιμο 1425-1499
Προτεινόμενη προσέγγιση:
☑ Αναλυτική επεξεργασία.
🕒Ενδεικτικός χρόνος - ώρες: 1
Ενότητα: Δ΄ Επεισόδιο 1500-1592
Προτεινόμενη προσέγγιση:
✎ Συνοπτική θεώρηση: - Ανάγνωση και επισήμανση των κύριων σημείων που οδηγούν στην εξέλιξη της δράσης - Επισήμανση των δίσημων λόγων - Τρόποι δήλωσης του «φαίνεσθαι» - Το τραγικό, το κωμικό και το ρομαντικό.
🕒Ενδεικτικός χρόνος - ώρες: 1
Ενότητα: Γ΄ Στάσιμο 1593-1652
Προτεινόμενη προσέγγιση:
✎Συνοπτική θεώρηση:
- Ανάγνωση και διερεύνηση των εκφραστικών μέσων που
συνθέτουν τον λυρικό χαρακτήρα του Χορικού
- Λειτουργία του συγκεκριμένου Στασίμου.
🕒Ενδεικτικός χρόνος - ώρες: 1
Ενότητα: Έξοδος 1653-1778
Προτεινόμενη προσέγγιση:
✎ Συνοπτική θεώρηση:
- Ανάγνωση και προσδιορισμός της δομής και του περιεχομένου της αγγελικής ρήσης
- Διερεύνηση της λειτουργίας της.
🕒Ενδεικτικός χρόνος - ώρες: 1
Ενότητα: Έξοδος 1779-1870
Προτεινόμενη προσέγγιση:
☑ Αναλυτική επεξεργασία.
🕒Ενδεικτικός χρόνος - ώρες: 2
Γενική θεώρηση – Ανακεφαλαιωτικές δραστηριότητες
🕒Ενδεικτικός χρόνος - ώρες: 3
Σύνολο προβλεπόμενων διδακτικών ωρών: 35
